Benziyor
Künye
- Eklenme tarihi
- İçerik türü
- Şiir
- Ana tema
- Toplumsal ve siyasi yozlaşma
- Konu
- Değişen görünüşler, ticari hile, dini gösteriş ve siyasi çıkarcılık üzerinden toplumdaki bozulmanın eleştirilmesi
- Şiir türü
- Mizahi şiir ve taşlama
- Gelenek
- Halk şiiri ve âşık edebiyatı geleneği
- Ölçü
- 8’li hece ölçüsü ağırlıklı
Şiir Metni
Öyle bir zamana geldik
Kızım oğluma benziyor
Kulağında küpeleri
Oğlum kızıma benziyor
Okka gitti kilo geldi
O da iyice eridi
Esnaf aldı ayar verdi
Biraz hileye benziyor
İmamım der caka satar
Koy minbere öyle bakar
Çıktı yoksa vaazdan kaçar
Biraz arsıza benziyor
Seçim gelir meydan dolar
Vaatler havada uçar
Her gelen kese yoklar
Biraz hırsıza benziyor
Vekilim ol dedim sana
Git meclise hakkım ara
Unuttu lan üç gün sonra
Biraz balığa benziyor
Der Mehmet'im dünya hali
Böyle gelir gider yani
Yorma boşa sen kendini
Biraz hırslıya benziyor
Edebî Değerlendirme
Genel Bakış
“Benziyor”, gündelik hayattan din ve siyasete uzanan toplumsal çelişkileri kısa, mizahi benzetmelerle eleştiren bir taşlamadır. Şiir görünüş değişikliklerinden ölçü ve ticaret hilesine, dinî gösterişten seçim vaatlerine ve unutkan vekile kadar farklı alanları dolaşır. Her dörtlüğün sonunda yapılan benzetme, gözlenen davranışı hile, arsızlık, hırsızlık, unutkanlık veya hırs kavramıyla ilişkilendirir.
Tema ve Konu
Ana tema toplumsal ve siyasi yozlaşmadır. Şiirin konusu, değişen zaman içinde görünüşlerin, ölçülerin, meslek ahlakının, dinî temsilin ve siyasal sorumluluğun güven kaybetmesidir. Esnafın ayarı, imamın gösterişi, seçim vaatleri ve halkı unutan vekil ayrı örnekler hâlinde sıralanır. Son dörtlük, bu bozulmanın dünyada sürüp giden bir hâl olduğunu söyleyerek anlatıcıyı yorgun bir kabullenişe taşır.
Dil ve Söyleyiş
Dil konuşma havasında, kısa ve alaycıdır. “Biraz ... benziyor” kalıbı doğrudan suçlama yerine benzetme üzerinden iğneleyici bir eleştiri kurar. “Caka satar”, “vaatler havada uçar”, “kese yoklar” ve “üç gün sonra unuttu” gibi gündelik sözler taşlamayı somutlaştırır. “Der Mehmet’im” ifadesi şairin kendisini anmasını sağlarken son bölümdeki öğüt, hicvi kişisel bir iç konuşmayla tamamlar.
Ahenk ve Yapı
Şiir altı dörtlükten oluşur ve 8’li hece ölçüsüne ağırlıklı olarak yaslanır; birkaç dizede hece farklılığı vardır. Dörtlük sonlarındaki “benziyor” sözü redif görevi görerek farklı eleştiri konularını tek yapıda birleştirir. “Geldi / eridi / verdi”, “satar / bakar / kaçar” ve “dolar / uçar / yoklar” ses birlikleri ahengi destekler. Kısa dizeler taşlamaya hızlı ve canlı bir ritim kazandırır.
Gelenekle Bağlantı ve Sonuç
Esnafı, din adamını, siyasetçiyi ve toplumsal değişimi mizah yoluyla eleştirmek halk şiirindeki taşlama geleneğinin belirgin özelliklerindendir. Şiir ağır bir söylem yerine benzetme, abartı ve konuşma dili kullanır. Eserin öne çıkan yönü, birbirinden farklı bozulma örneklerini aynı “benziyor” kalıbında toplaması ve kesin yargıdan kaçınır görünürken eleştirisini daha iğneleyici hâle getirmesidir.