Veresim Gelir
Künye
- Eklenme tarihi
- İçerik türü
- Şiir
- Ana tema
- Aşk ve güzellik
- Konu
- Sevgilinin güzelliği karşısında duyulan hayranlık, kendini adama isteği ve hayale sığınan sevda
- Şiir türü
- Lirik şiir ve güzelleme
- Gelenek
- Halk şiiri ve âşık edebiyatı geleneği
- Ölçü
- 11’li hece ölçüsü ağırlıklı
Şiir Metni
Benim gözümle bakarsan yâre
Cemali benzer aya güneşe
Mevla'nın verdiği böyle güzele
Vallahi canımı veresim gelir
Kaşları yay gibi gözleri ela
Özenmiş bezenmiş yaratmış Hüda
Kirpiği ok gibi bakışı nâra
Vallahi kül olup yanasım gelir
Bıraksa zülfünü deli rüzgâra
Bir telini koparıp savursa bana
Gece gündüz avcumda bakıp da ona
Vallahi kendimden geçesim gelir
Ayın şavkı vurur gece yüzüne
Gerek yok doğmasın güneşe bile
Bir kez eli değse elime
Vallahi ömrümü veresim gelir
Der Mehmet’im yıllar yılı aradım
Kendi güzelimi kendim yarattım
Böyle geldi geçti işte hayatım
Ara sıra hayale dalasım gelir
Edebî Değerlendirme
Genel Bakış
“Veresim gelir”, sevgilinin güzelliği karşısında büyüyen hayranlığı, yanma ve kendinden geçme isteğine kadar taşıyan lirik bir güzellemedir. Şiirin ilk dört dörtlüğünde sevgili ideal bir güzellik içinde anlatılır; son dörtlükte ise bu güzelin yıllar süren bir arayışın ve hayalin ürünü olduğu sezdirilir. Böylece coşkun sevdaya hüzünlü bir iç dönüş eklenir.
Tema ve Konu
Ana tema aşk ve güzelliktir. Sevgilinin yüzü ay ve güneşle, kaşları yayla, kirpiği okla ve bakışı narla ilişkilendirilir. Âşık, bu güzellik karşısında canını ve ömrünü vermeyi, yanmayı ve kendinden geçmeyi ister. Son bölümde “Kendi güzelimi kendim yarattım” sözü, anlatılan sevgilinin gerçeklik ile hayal arasında kurulan ideal bir suret olabileceğini düşündürür.
Dil ve Söyleyiş
Şiirde sade halk dili, geleneksel güzelleme söz varlığıyla birleşir. “Yâre”, “cemal”, “Hüda”, “zülf”, “ayın şavkı” ve “nâr” gibi kelimeler klasik sevda söyleyişini taşır. Her dörtlükte yinelenen “Vallahi” sözü duygunun samimiyetini ve kararlılığını artırır. İstek bildiren “veresim, yanasım, geçesim, dalasım” yapıları şiire içten bir yöneliş kazandırır.
Ahenk ve Yapı
Beş dörtlükten oluşan şiir, 11’li hece ölçüsüne ağırlıklı olarak dayanır; bazı dizelerde hece farklılıkları görülür. “Gelir” sözcüğü dörtlük sonlarında yinelenerek redif niteliği kazanır. “Yâre / güneşe / güzele”, “ela / Hüda / nâra” ve “aradım / yarattım / hayatım” ses yakınlıkları uyumu besler. Tekrarlanan istek kipleri şiirin ritmik omurgasını kurar.
Gelenekle Bağlantı ve Sonuç
Ay, güneş, yay kaş, ok kirpik, zülüf, nâr ve Hüda gibi unsurlar şiiri halk şiiri ile âşık edebiyatındaki güzelleme geleneğine bağlar. Âşığın sevgili uğruna yanmayı ve can vermeyi göze alması, geleneksel sevda anlayışının güçlü bir yansımasıdır. Şiir, ideal güzelliği överken son dörtlükte hayale yönelerek anlatıya kişisel ve hüzünlü bir derinlik kazandırır.