Gariplik
Künye
- Eklenme tarihi
- İçerik türü
- Şiir
- Ana tema
- İç sıkıntısı ve yabancılaşma
- Konu
- Sebebi bilinmeyen bir ruhsal daralmanın insanı dünyaya, çevresine ve kendisine yabancılaştırması
- Şiir türü
- Lirik şiir
- Gelenek
- Halk şiiri geleneği
- Ölçü
- 11’li hece ölçüsü ağırlıklı
Şiir Metni
Bugün bir gariplik çöktü üstüme
Şu koca dünyaya sığamıyorum
Ferahlık versem de kendi kendime
Oturduğum yerde duramıyorum
Hayra çıkar inşallah sonu
Anlatsam anlamaz yarıdan çoğu
Şaşırdım sanki bildiğim yolu
Ehlini bulup da soramıyorum
Bilmem ki arkadaş ne desem sana
Bazen olur böyle aldırma bana
Şöyle bir dalsam derin uykuya
Gözlerimi bile yumamıyorum
Edebî Değerlendirme
Genel Bakış
“Gariplik”, insanın sebebini tam olarak adlandıramadığı bir iç sıkıntısını ve kendi varlığına sığamama hâlini anlatan lirik bir şiirdir. Dünya geniş olsa da âşığın içi daralır; oturduğu yerde duramaz, bildiği yolu şaşırır ve uyumak istese bile gözlerini kapatamaz. Şiirin havasına huzursuzluk, yalnızlık ve anlaşılmama korkusuyla karışık bir iç konuşma hâkimdir.
Tema ve Konu
Ana tema iç sıkıntısı ve yabancılaşmadır. Şiirin konusu, ansızın çöken ruhsal daralmanın kişinin dünyayla, çevresiyle ve kendisiyle kurduğu düzeni bozmasıdır. Kendi kendine ferahlık vermeye çalışması sonuçsuz kalır; yaşadığını herkesin anlamayacağını düşünür. Ehil birine danışma ve derin uykuya sığınma isteği de gerçekleşmeyince huzursuzluk süreklilik kazanır.
Dil ve Söyleyiş
Dil samimi, konuşma havasında ve iç dökmeye yakındır. “Bilmem ki arkadaş ne desem sana” dizesi okuru sırdaş konumuna getirir. “Koca dünyaya sığamamak”, “bildiği yolu şaşırmak” ve “gözlerini yumamamak” sözleri ruhsal sıkışmayı gündelik ifadelerle görünür kılar. “Hayra çıkar inşallah” sözü, belirsizlik içindeki kişinin umuda tutunma çabasını yansıtır.
Ahenk ve Yapı
Şiir üç dörtlükten oluşur ve 11’li hece ölçüsüne ağırlıklı olarak yaslanır; bazı dizelerde hece farklılıkları vardır. Dörtlük sonlarında yinelenen “-amıyorum” yapısı, kişinin yapmak istediği hâlde başaramadığı eylemleri art arda duyurur. “Üstüme / kendime”, “sonu / çoğu / yolu” ve “sana / bana / uykuya” ses yakınlıkları şiirin akışını destekler.
Gelenekle Bağlantı ve Sonuç
Gariplik, dünyaya sığamama, derdini anlayacak ehil kişi arama ve içini bir dosta açma, halk şiirindeki yalnızlık ve gurbet duygusunun iç dünyaya yönelmiş biçimleridir. Şiir dışarıdaki bir ayrılıktan çok insanın kendisiyle yaşadığı yabancılaşmayı konu edinir. Eserin gücü, adı konulamayan ruhsal sıkıntıyı sade bir konuşma dili ve sürekli başarısızlık bildiren fiillerle duyurmasıdır.