Gönül Öyle Bir Şeydir ki
Künye
- Eklenme tarihi
- İçerik türü
- Şiir
- Ana tema
- Gönlün akıl dışı ve özgür tabiatı
- Konu
- Gönlün görme, duyma ve bilme şartlarına aldırmadan sevmesi ve kendi yolunda ilerlemesi
- Şiir türü
- Lirik ve didaktik şiir
- Gelenek
- Halk şiiri geleneği
- Ölçü
- 8’li hece ölçüsü ağırlıklı
Şiir Metni
Gönül öyle bir şeydir ki
Görse de hoş görmese de hoş
O sesini nefesini
Duysa da hoş duymasa da hoş
Mantığını hiç zorlama
Nasıl diye sorgulama
Dönüp bakmaz sonrasına
Bilse de hoş bilmese de hoş
Onun işi yalnız sevmek
Gerisini inkâr etmek
Akıntıya kürek çekmek
Gitse de hoş gitmese de hoş
Edebî Değerlendirme
Genel Bakış
“Gönül öyle bir şeydir ki”, gönlün akıl, şart ve sonuç hesabına sığmayan tabiatını sade ve düşünceli bir söyleyişle anlatır. Görmek, duymak, bilmek ya da yolun nereye varacağını kestirmek gönül için belirleyici değildir. Onun tek işi sevmektir; bu nedenle akıntıya karşı kürek çekmeyi bile göze alır. Şiirin havasında kabullenişle karışık ince bir öğüt vardır.
Tema ve Konu
Ana tema gönlün akıl dışı ve özgür tabiatıdır. Şiirin konusu, gönlün duyuların ve mantığın verdiği sonuçlara bağlı kalmadan sevmesidir. İlk dörtlükte görmek ve duymak, ikinci dörtlükte bilmek ve sorgulamak karşı karşıya getirilir. Son bölümde gönlün gerçeği inkâr pahasına yalnız sevmeye yönelmesi, akıntıya kürek çekme deyimiyle somutlaştırılır.
Dil ve Söyleyiş
Dil günlük konuşmaya yakın, yalın ve özlüdür. “Hoş” sözcüğünün tekrarı, gönlün olumlu ile olumsuz arasında ayrım yapmadan her hâli kabullenişini duyurur. “Mantığını hiç zorlama”, “sorgulama” ve “akıntıya kürek çekmek” ifadeleri öğüt veren bir ses oluşturur. Karşıt fiillerin “görse/görmese, duysa/duymasa” biçiminde kullanılması düşünceyi belirginleştirir.
Ahenk ve Yapı
Şiir üç dörtlükten oluşur ve 8’li hece ölçüsüne ağırlıklı olarak yaslanır; nakarat niteliğindeki dizelerde hece farklılığı görülür. “Hoş” sözcüğü dörtlüklerin ikinci ve dördüncü dizelerinde tekrar edilerek güçlü bir ritim kurar. “Zorlama / sorgulama / sonrasına” ve “sevmek / etmek / çekmek” ses birlikleri ahengi destekler. Tekrar ve karşıtlıklar yapının temelini oluşturur.
Gelenekle Bağlantı ve Sonuç
Gönlü akıldan bağımsız, söz dinlemez ve yalnız sevmeye yönelen bir varlık gibi ele almak halk şiirinin köklü yaklaşımlarındandır. Şiir, bu geleneği ağır mecazlara başvurmadan günlük dil ve deyimlerle sürdürür. Gönlün gördüğüne, duyduğuna ve bildiğine rağmen kendi yoluna gitmesi, sevdanın mantıkla açıklanamayacağı düşüncesini açık ve akılda kalıcı bir sonuca ulaştırır.